Offline & Online Tools for Catalog

เครื่องมือช่วยในการวิเคราะห์หมวดหมู่และลงรายการทรัพยากรสารสนเทศ (Cataloging) ถือเป็นเรื่องสำคัญของห้องสมุดอย่างหนึ่ง เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ในการค้นหาและเข้าถึงสารสนเทศที่ผู้ใช้ต้องการ โดยเครื่องมือที่ช่วยในการวิเคราะห์หมวดหมู่และลงรายการทรัพยากรสารสนเทศนั้นมีทั้ง Offline, Online และเครื่องมือในรูปของสิ่งพิมพ์ ให้เลือกใช้กันอย่างแพร่หลาย ไปทำความรู้จักกันครับ ว่ามีเครื่องมือช่วยอะไรบ้าง

เครื่องมือในรูปของสิ่งพิมพ์

    • AACR2 (Anglo – American Cataloging Rules, second edition)
      มาตรฐานการลงรายการข้อมูลบรรณานุกรมสิ่งพิมพ์และโสตทัศนวัสดุ เพื่อความเป็นมาตรฐานเดียวกัน และเพื่อประโยชน์ในการแลกเปลี่ยนข้อมูลทางบรรณานุกรม
    • DDC22 (Dewey Decimal classification)
      การจัดหมวดหมู่ระบบทศนิยมดิวอี้ เวอร์ชั่น 22 หรือคู่มือการให้เลขหมู่ของระบบทศนิยมดิวอี้ เวอร์ชั่นที่ 22 แต่ในช่วงนี้วงการบรรณารักษ์ต่างประเทศมีการพูดถึงและใช้ DDC23 มากขึ้น เพราะได้มีการปรับปรุงข้อมูลให้ทันสมัย ครอบคลุมเนื้อหาทรัพยากรสารเทศมากขึ้น อาทิ ปรับปรุงข้อมูลหมวด 740 ด้านงานกราฟิก และการประดิษฐ์, ปรับปรุงข้อมูลหมวด 777 ด้านภาพยนตร์ และวิดีโอ  เป็นต้น ติดตามความเคลื่อนไหวของ DDC23 คลิก
    • ดีดีซี 22 ฉบับภาษาไทย
      DDC22

      ดีดีซี 22

      คู่มือการให้เลขหมู่ของระบบทศนิยมดิวอี้ (ดีดีซี 22) ภาษาไทย ที่ได้มาจากการสรุป DDC 22 ของต่างประเทศจำนวน  4 เล่ม โดย รศ.ผวา พันธุ์เมฆา สรุปออกมาได้  1 เล่ม โดยปัจจุบันวงการบรรณารักษ์และห้องสมุดไทยยังใช้ ดีดีซี 22 เป็นหลัก

    • RDA (Resource Description and Access)
      RDA เป็นมาตรฐานการลงรายการรูปแบบใหม่ และการกำหนดการเข้าถึงสื่อดิจิทัลที่จะมาแทนที่มาตรฐานการลงรายการ AACR2 โดยมีโมเดลการลงรายการบรรณานุกรมข้อมูลที่เรียกว่า Functional Requirements for Bibliographic Records หรือเรียกคำย่อว่า ฟีเบอร์ (FRBR) สำหรับรองรับการลงรายการข้อมูลได้ทุกรูปแบบทั้งเอกสารสิ่งพิมพ์และไฟล์ดิจิทัล ปัจจุบัน ยังไม่เป็นที่แพร่หลายในประเทศไทย มีเพียงการศึกษาโดยมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมธิราชเท่านั้น
      แหล่งข้อมูลศึกษาเพิ่มเติม

      • มาตรฐาน RDA (Resource Description and Access) คลิก
      • สรุปการฟังบรรยายทางวิชาการเรื่อง มาตรฐานการลงรายการทรัพยากรสารสนเทศด้วย RDA คลิก
    • ตารางเลขผู้แต่งหนังสือภาษาไทยสำเร็จรูป (Thai Author Table)
      Thai Author Table

      ตารางเลขผู้แต่งหนังสือภาษาไทยสำเร็จรูป
      ฉบับหอสมุดแห่งชาติ

      เลขผู้แต่งหนังสือภาษาไทย โดยมีหลายหน่วยงานจัดทำขึ้นใช้เอง ได้แก่ หอสมุดแห่งชาติ (ปัจจุบันพิมพ์ครั้งที่ 5) ได้รับความนิยมมากที่สุด, สำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และหอสมุดมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

    • คู่มือการให้หัวเรื่อง (Subject Heading)
      หัวเรื่องภาษาไทย เล่ม 1-2 และ Library of Congress Subject Heading 1-5

Offline Tools for Catalog

มีลักษณะการทำงานแบบ Online Tools for Catalog ใช้ภายในองค์กร หรือเฉพาะเครื่องคอมพิวเตอร์ เช่น ระบบจัดฐานข้อมูล My SQL ที่จะใช้ในการเก็บรายละเอียดต่างๆทั้งในส่วนของระบบ, ระบบ Web-based, ซีดี-รอม โปรแกรม เป็นต้น

Online Tools for Catalog

    • Classification Web
      การจัดหมวดหมู่หนังสือระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกันในรูปแบบออนไลน์  ต้องสมัครสมาชิกและเสียค่าใช้จ่าย มีบริการให้หัวเรื่อง LCSH (Library of Congress Subject Heading) และบริการเลขหมู่ใน LC (Library of Congress Classification Number) ซึ่งเนื้อหาจะได้รับการปรับปรุงอยู่เสมอ โดยบริการเลขหมู่ LC จะแสดงความเกี่ยวข้องกันระหว่างเลขหมู่ LC กับหัวเรื่อง LC รวมไปถึง DDC และ NLM (National Library of Medicine) มีระบบการเชื่อมโยงระหว่างหมวดหมู่หลักกับหมวดหมู่ย่อย เข้าถึงได้จาก http://classificationweb.net/
    • Library of Congress

      • หอสมุดรัฐสภาอเมริกันเป็นแหล่งทรัพยากรสารสนเทศที่เก่าแก่และมีจำนวนทรัพยากรฯมากอีกทั้งยังมีหน้าที่สนับสนุนส่งเสริมกฎเกณฑ์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับวงการห้องสมุดและบรรณารักษ์เพื่อความเป็นมาตรฐานของห้องสมุด เข้าถึงได้จาก http://www.loc.gov/
      • MARC เป็นมาตรฐานการลงรายการที่คอมพิวเตอร์อ่านได้ สำหรับการแสดงและแลกเปลี่ยนข้อมูลของบรรณานุกรมแบบออนไลน์ โดยข้อมูลจะได้รับการปรับปรุงอยู่เสมอ เข้าถึงได้จาก http://www.loc.gov/marc/
      • LC Subject Headings บริการให้หัวเรื่อง LC แบบออนไลน์ เข้าถึงได้จาก http://www.id.loc.gov.authorities/subjects.html
    • Map Dewey (DDC) Classification to LC (LCC)
      ตารางการจัดหมวดหมู่แบบ DDC เทียบกับการจัดหมู่แบบ LC หรือ LC เทียบกับการจัดหมู่แบบ DDC เข้าถึงได้จาก
      http://www.questionpoint.org/crs/html/help/zs/ask/ask_map_lcctoddc.html
    • 025.431 : The Dewey Blog
      แหล่งรวบรวมข้อมูลความรู้เกี่ยวกับการให้หมวดหมู่แบบดิวอี้ เข้าถึงได้จาก http://ddc.typepad.com
    • หัวเรื่องภาษาไทยออนไลน์ (Online Thai Subject Heading)
      คู่มือหัวเรื่องสำหรับการลงรายการหนังสือภาษาไทยออนไลน์ ที่รวบรวมหัวเรื่องจากตัวเล่มมาเป็นแบบออนไลน์ และมีการปรับปรุงข้อมูลให้ทันสมัยอยู่เสมอ เข้าถึงได้จาก http://thaiccweb.car.chula.ac.th/
    • Table Cutter Sanborn ตารางกำหนดเลขผู้แต่งภาษาอังกฤษ
      ตารางช่วยในการกำหนดเลขคัตเตอร์ของชื่อผู้แต่ง โดยรวบรวมชื่อทั้งหมดไว้ในเว็บไซต์ เข้าถึงได้จาก http://www.davignon.qc.ca/cutter1.html
    • Cutter-Sanborn © UNFORBI
      ตารางช่วยในการกำหนดเลขคัตเตอร์ของชื่อผู้แต่ง แต่ใช้งานง่ายกว่า Table Cutter Sanborn เพียงแค่ใส่คำค้น แล้วระบบจะให้เลขคัตเตอร์มาเลย เข้าถึงได้จาก http://www.unforbi.com.ar/herramientas/cutter/
    • OCLC
      • แหล่งรวบรวมรายการบรรณานุกรมจากทั่วโลกและให้บริการรายการบรรณานุกรม เข้าถึงได้จาก http://oclc.org/
      • ฐานข้อมูลสหบรรณานุกรมจากห้องสมุดทั่วโลก เข้าถึงได้จาก http://www.worldcat.org/

        WorldCat

        หน้าเว็บไซต์ http://www.worldcat.org/

      • ฐานข้อมูลบรรณานุกรมที่นำเลขเรียกหนังสือและหัวเรื่อง มาทำการวิเคราะห์ สรุปสถิติการให้เลขเรียกหนังสือและหัวเรื่องของห้องสมุดต่างๆ ในทรัพยากรหนึ่งชิ้น เข้าถึงได้จาก http://classify.oclc.org/classify2/

        OCLC

        หน้าเว็บไซต์ http://classify.oclc.org/classify2/

แหล่งข้อมูลศึกษาเพิ่มเติม

    • เว็บไซต์ที่รวมความรู้เพื่อการแลกเปลี่ยน เครือข่ายครู อาจารย์ นักวิชาการสาขาบรรณารักษศาสตร์ และสารสนเทศศาสตร์ คลิก
    • กลุ่มเฟซบุ๊กที่ร่วมแลกเปลี่ยนพูดคุยกันในกลุ่มคนทำงานบรรณารักษ์ อาจารย์บรรณารักษ์ นักศึกษาเอกบรรณารักษ์ และคนที่สนใจในเรื่องบรรณารักษ์และห้องสมุดเมืองไทย คลิก
    • เว็บไซต์ที่รวบรวมความเคลื่อนไหวของวงการห้องสมุดและบรรณารักษ์ คลิก

ข้อคิดจากการฝึกงาน

    • รูปแบบเครื่องมือช่วยในการวิเคราะห์หมวดหมู่และลงรายการทรัพยากรสารสนเทศ แบบ Offline ไม่ค่อยได้รับความนิยมในปัจจุบัน เพราะมีเนื้อหาที่ไม่ได้รับการปรับปรุงอีกทั้งยังใช้งานยาก แต่ก็สามารถยึดถือกฎเกณฑ์ได้อยู่
    • รูปแบบเครื่องมือช่วยในการวิเคราะห์หมวดหมู่และลงรายการทรัพยากรสารสนเทศ แบบ Online สามารถใช้งานง่าย สะดวกรวดเร็ว ช่วยลดระยะเวลาในการทำงานได้ อีกทั้งยังมีความถูกต้องแม่นยำ
    • การวิเคราะห์หมวดหมู่และลงรายการทรัพยากรสารสนเทศ ไม่ว่าบรรณารักษ์หรือนักสารเทศจะใช้เครื่องมือช่วยชนิดไหนก็แล้วแต่ ต้องพึงระลึกถึงถึงความถูกต้องของข้อมูลและระลึกถึงผู้ใช้ว่าสามารถเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศได้ตรงตามความต้องการหรือไม่เสมอ

—————————————————————————————————————————————————-

วัน/เวลาฝึกงาน
19 ธันวาคม 2556 เวลา 8.00 – 17.00 น.

ฝ่ายงาน
งานจัดการความรู้ (Knowledge Management Section)

ผู้ฝึกสอน
คุณวนัทวิรา ฉันทะจำรัสศิลป์

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s